Avrupa’nın B planı
B planı olanlar farklı davranabilirler. Avrupa’nın B planı var mı acaba? Öncelikle, Orta Doğu‘daki savaş Avrupa'yı bir enerji şokuna maruz bıraktı. Ukrayna savaşının başlamasıyla enerji kaynaklarında köklü değişiklikler yapmasına rağmen, Batı Avrupa hala büyük ölçüde doğal gaza bağımlı: Rus petrol ve gazından son derece pahalı bir geçiş yaparak, sıvılaştırılmış doğal gaza çok daha fazla bağımlı hale geldi.
* * * *
Avrupa Birliği'ndeki enerji kullanımının yaklaşık beşte biri ve tüm hanelerin neredeyse üçte biri ısınma için doğal gaz kullanıyor. 27 ülkeden oluşan Avrupa bloğu Orta Doğu'dan nispeten az doğalgaz ithal etse de, Körfez'den enerjinin kesintiye uğraması Avrupa'da fiyatları yükseltti. 28 Şubat'ta savaşın başlamasından beri doğalgaz fiyat endeksi yüzde 70'ten fazla arttı.
* * * *
Avrupa’ya aslında LNG'nin büyük kısmı ABD‘den geliyor. Basra Körfezi'nden tedarikin kesintiye uğramasından kaynaklanan küresel fiyat şoku Avrupa'yı da ağır şekilde etkiledi. Daha da kötüsü, Avrupa Birliği kış mevsimini doğalgaz depolama kapasitesinin yüzde 30'undan daha azıyla tamamlamış. Bu 2022'den bu yana en düşük seviyeymiş.
* * * *
Uzmanlara göre, düşük depolama seviyesinin nedenlerinden biri, Avrupa Komisyonu'nun geçen yıl ülkelerin kış başlangıcına kadar doğalgaz depolama kapasitelerinin yüzde 90'ına ulaşmasını gerektiren kuralları gevşetmesi. Bunun yerine, komisyon yetkilileri hükümetlere "zorlu koşullar durumunda" zamanlama ve miktar konusunda esneklik tanıması...
* * * *
Bu da Avrupa'nın depolama seviyelerini tamamen doldurmasına gerek olmadığı görüşünün yaygınlaşmasına yol açmış. Ayrıca Katar'ın Ras Laffan doğalgaz kompleksini genişletmesiyle küresel büyük bir arz artışı da bekleniyormuş. Şimdi sorun savaşın Hürmüz Boğazı'ndan enerji sevkiyatını sekteye uğratması ve Katar'ın sıvılaştırılmış doğal gaz üretimini durdurarak dünyanın LNG arzının yaklaşık beşte birini kesmesi.
* * * *
Fiyatlar böyle yüksek kalmaya devam ederse, Avrupa ülkeleri, gaz talebinin en yüksek olduğu gelecek kış öncesinde depolama tesislerini yeniden doldurmak için yüksek bedeller ödemek zorunda kalacaklar. Bunun sonucu enerji fiyatlarındaki artış, işletmeler ve Avrupa'nın otomotiv, kimya ve makine gibi enerjiye yoğun ihtiyaç duyan sektörleri için üretim maliyetlerini de yükseltecek.
* * * *
Bu durum, Avrupa’da büyümeyi yavaşlatacak ve Avrupa'nın küresel ekonomideki payının giderek azalmasına yol açacaktır. Avrupa Merkez Bankası, son toplantısında, Orta Doğu'daki savaşın yol açtığı enerji fiyat artışı nedeniyle bu yılki büyüme tahminlerini yüzde 1,2'den yüzde 0,9'a düşürdü. Avrupa'nın en büyük ekonomisi olan Almanya'da ise enflasyon şimdiden yükseldi. En az önümüzdeki birkaç ay boyunca artmaya devam etmesi bekleniyor.
* * * *
Şimdi soru Avrupa ne yapabilir veya yapıyor. Avrupa, 2027’ye kadar Rusya‘dan doğalgaz ithalatına tamamen son verme kararı almış olsa da, ithalatı kısa vadede tekrar artırıyor. Avrupa Rus doğalgazından bağımsız olmayı hedeflemişti, ancak şu anda tam tersi oluyor. Financial Times gazetesi birkaç gün önce şöyle yazıyordu; ‘Ortadoğu krizi arzı kısıtlarken AB, Rus doğalgaz ithalatını artırıyor‘.
* * * *
Şöyle yazıyor; Ortadoğu'daki çatışmanın küresel arz üzerinde yarattığı baskı nedeniyle Avrupa, yılın ilk üç ayında Rusya'dan sıvılaştırılmış doğal gaz ithalatını artırdı. Enerji araştırma grubu Kpler'in verilerine göre, Sibirya'daki Yamal LNG projesinden yapılan ithalat, 2025’in aynı dönemine göre ilk çeyrekte yüzde 17 artarak 5 milyon tona ulaştı. AB üye devletleri bu tesisten gelen doğalgaz için yaklaşık 2,88 milyar avro ödedi.
* * * *
Kpler analiz firmasının verilerine göre, 2026 yılının ilk çeyreğinde AB, Rusya'nın Arktik'teki Yamal LNG projesinden yapılan sevkiyatların büyük bir bölümünü satın aldı . Financial Times'ın bildirdiğine göre, sevk edilen kargonun (71 kargonun 69'unu) yüzde 97'si Avrupa'ya gitti. Kpler verilerine göre, 5 milyon tonun 1,8 milyonu Mart ayında teslim edildi. İnsan sormadan edemiyor. Avrupa’nın B planı Rus gazı mı acaba?
