Davos 2026 – kuantum ruhu: Karmaşıklıkta yol alma çabası

Pandemi sonrası dünya, içe dönük, korumacı ve gergin bir siyasi-ekonomik ortamın içine girdi. Uluslararası kurumlara yönelik eleştiriler artarken, sınırların önemi yeniden vurgulanıyor ve küresel işbirliği mekanizmaları sorgulanıyor. Bu bağlamda, Dünya Ekonomik Forumu (WEF) 2026 Davos Zirvesi’nin “Diyalog Ruhu” (A Spirit of Dialogue) teması, mevcut karmaşıklık içinde yeni bir iletişim arayışını işaret ediyor. Tema, kaostan bir kaçış olarak değil, fakat belirsizlik koşullarında iletişim kanallarını açık tutma çabası olarak yorumlanıyor.

Zirvenin temasının, retorikten öte bir anlam taşıyor olabilir. Küresel sorunların karmaşıklığı ve birbirine eklemlenmiş yapısı, hiçbir aktörün tek başına iklim değişikliği, yapay zekânın toplumsal etkileri, ekonomik kırılganlıklar veya jeopolitik gerilimler karşısında yeterli çözüm üretemeyeceği görüşünü güçlendiriyor. Bu nedenle Davos 2026, ekonomik belirsizlik ve teknolojik dönüşüm sürecinde açık iletişim, güven ve işbirliğini merkeze almayı hedefliyor.

Küçük Değişimlerin Gücü'nden

Kuantum Düşüncesi'ne:

Yeni kavramlar, yeni sorular

Davos'u deşifresi zirve öncesinde düzenlenen İsviçre Gençlik Forumu’nda saklı. Bu yıl ki tema “Küçük Değişimlerin Gücü”. Makro ölçekli politikalar yerine mikro düzeyde sürekli ve bilinçli eylemleri öne çıkarıyor. Bu yaklaşım, büyük ölçekli kararların uygulanmasındaki zorluklar karşısında, küçük ama birikimli adımların etkisine dikkat çekiyor. Buradaki “küçük değişim”, sürekli, bilinçli ve sorumluluk sahibi eylemleri ifade ediyor ve büyüyen sorunlar karşısında büyük kararlar almanın zorluğuna dikkat çekiyor. Ancak bu yaklaşımın, küresel ölçekli yapısal sorunlara ne ölçüde çözüm olabilir çok tartışmalı bir konu.

Artık dünyada klasik bakış açıları birçok soruna cevap vermekte yetersiz kalıyor. Arz-talep dengesi üzerine kurulu klasik ekonomi anlayışı da günümüz küresel ekonomisini açıklamakta zorlanıyor. Çünkü ne dünya düzeni ne de ekonomik sistemler kurallı ve öngörülebilir şekilde işlemiyor. Piyasalardaki hareketlerin büyük bir bölümü algoritmalar ve yapay zekâ temelli işlemlerle şekilleniyor. Ortaya çıkan tablo, giderek sentetikleşen bir yapıya işaret ediyor.

Küçük bir etkinin büyük sonuçlar doğurabilmesi fikri, WEF 2026 Davos Zirvesi’nin temel odaklarından biri olacak. Küçük bir gözlem, tercih ya da müdahale, sistemin yönünü değiştirebilir. Büyük sorunlar çok boyutlu ve karmaşık; bu nedenle lineer bakış açılarıyla çözülmeleri mümkün görünmüyor.

Dünya Ekonomik Forumu’nun internet sitesinde yerlan makalede, Davos 2026’da tartışılması beklenen yeni kavramlar ortaya koyuluyor.

“kuantum ekonomisi” kavramı yeralıyor. Dünya Ekonomik Forumu’nun yayınlarında yer alan bu kavram, ekonomiyi Lineer doğrusal ve öngörülebilir bir mekanizma olarak değil; belirsizlik, ani sıçramalar, olasılıklar ve “gözlemci”nin, yani piyasa beklentilerinin sonucu doğrudan etkilediği karmaşık bir sistem olarak ele alıyor. Klasik arz-talep dengelerinin yetersiz kaldığı, kurallı ve öngörülebilir bir sistemin kalmadığı iddia edilen bir ortamda, küçük bir teknolojik atılım, politika değişikliği ya da toplumsal hareketin tüm sistemi beklenmedik yönlere sürükleyebileceği öne sürülüyor. Bu metafor, küçük bir müdahalenin öngörülemeyen sonuçlara yol açabileceğini kabul etse de, 'bu tür bir modelin politika yapımında nasıl işlevsel olur?' sorusu oldukça karmaşık

Yeni iş birliği modelleri ve

teknolojiyle ilgili endişeler

“Minilateralizm”, geleneksel çok taraflı yapıların yavaşlığı ve verimsizliğine karşı, küçük ve odaklı gruplar arasında esnek işbirliklerini öneriyor. Bu modelin daha hızlı sonuç verebileceği öne sürülse de, küresel sorunların kapsayıcı ve adil çözümünde bu tür yapıların yeterliliği tartışma konusu olmaya devam ediyor.

Yapay zekânın dönüştürücü potansiyeli kadar, “AI slop” (düşük kaliteli, yanıltıcı içerik) riski ve “Jobageddon” olarak adlandırılan kitlesel işgücü dönüşümü de dikkat çekiyor. 2030’a kadar 92 milyon işin ortadan kalkabileceği, buna karşılık 170 milyon yeni işin ortaya çıkabileceği öngörüsü, beceri dönüşümü ve sosyal koruma mekanizmalarının aciliyetini vurguluyor. Ancak bu geçişin nasıl yönetileceği ve eşitsizlikleri nasıl azaltacağı henüz netlik kazanmış değil.

Döngüsel bir düşünceye

dönüş ve geçmişten ilham

Davos 2026’nın önerdiği bu yeni ruh hali, bir anlamda geçmişe dönüş çağrısı da içeriyor. Doğrusal “al-üret-at” modelinden döngüsel ekonomiye geçiş, doğanın kadim döngülerini yeniden hatırlamayı ifade ediyor. Bu durum, İkinci Dünya Savaşı sonrası inşa edilen kurumsal işbirliği, diyalog ve açık ticaret ruhunu yeniden hatırlatıyor. Kant’ın ebedi barış fikrinden Keynes'nin küresel düzen arayışına uzanan bu dönem, bugünün krizleri için önemli bir ilham kaynağı olarak önümüze gelebilir.

Ancak günümüzün çok kutuplu, dijitalleşmiş ve giderek yapay zeka ile algoritmaların hakim olduğu sentetik bir yapıya evrilen dünyada, geçmişin modellerinin ne ölçüde işlevsel olacağı sorgulanmaya açık.

Sonuç yerine: Sorgulamaya devam

Davos 2026, karmaşıklık ve belirsizlik karşısında diyaloğu, çevikliği ve kolektif sorumluluğu vurguluyor. Dünyanın artık basit ve kesin kurallarla yönetilemeyeceğini kabul eliyor. Bu anlamda Kuantum düşünce yapısı belirsizliği içselleştirirken, minilateralizm çevikliği, kapsayıcı yapay zekâ etiği, küçük değişimlerin gücü ise bireysel ve kolektif sorumluluğu öne çıkarıyor. Tüm bu arayışların merkezinde, etkileşimi koparmayan, esnek, sorumlu ve küçük adımların birikimiyle ilerleyen yeni bir anlayış yer alıyor.

Ancak bu kavramların somut politikalar ve küresel yönetişim mekanizmalarına nasıl dönüşeceği, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkeleriyle ne ölçüde uyumlu olacağı kaotik bir durum. Bu süreç, sorgulayıcı ve eleştirel bir yaklaşımla izlenmeye değer bir küresel diyalog deneyimi sunacak gibi. 19-23 Ocak tarihleri arasında gerçekleşecek Davos toplantılarını biz de yakınen incelemeyi sürdüreceğiz.