İran'da sona doğru

İran'da Protesto dalgası ülke genelinde yayılıyor.1979 yılında gelen molla rejimi İran halkının vergileri ile toplanan paraları kendi varlığını devam ettirmek ve ortadoğu'daki bazı ülkelere rejim ihraç etmek suretiyle iç işlerine karışmak için kullanılması nedeniyle ihmal ettiği ekonomisinin geldiği noktaya halk sokağa dökülerek tepki gösteriyor.

İran 1000 yıllık Pers imparatorluğu ve devlet yönetimi olmasına rağmen son yıllarda molla rejimin kötü yönetimi yüzünden, halk arasında etnik kutuplaşma hat safhaya ulaştı. İran 92 milyon nüfusu bulunuyor. İran'da 42 milyon Pers nüfusu, geriye 25 milyon Azeri, 14 milyon Kürt, 6 milyon Beluçlar, 4 milyon Arap ve geriye kalanlar farklı etnik kökene dayalı nüfus bulunuyor. Yaşanan baskılar sonucu, siyaset ve kültür sanat ile uğraşan çok sayıda farklı etnik kökende insan, bunların başında Kürtler ve Beluciler olmak üzere binlerce kişi hapiste yatıyor. Ayrıca neredeyse her gün farklı şehirlerde idam haberleri geliyor.

İran’da kötüleşen ekonomik koşullara öfkelenen halk tarafından düzenlenen protesto dalgası 28 Aralık’ta başkent Tahran’da, esnaf ve dükkân sahiplerinin riyalin dolar karşısında yeniden sert değer kaybetmesine ve hızlanan hayat pahalılığına tepki olarak sokağa çıkmasıyla başladı. Ardından üniversite öğrencilerinin katılımı ve farklı kentlerdeki pazar/çarşı odaklı eylemlerle ülke geneline yayıldı. Aktivistlere göre, Aralık ayında başlayan ve giderek yayılan protestolarda can kaybı 46'ya ulaşırken, bin 400'den fazla kişi ise gözaltına alındığı haberleri geliyor.

İran'da protestolar devam ederken İsrail ve ABD’nin olası müdahalesi ihtimalini de gündemde. ABD Başkanı Donald Trump, cuma günü yaptığı açıklamada, Tahran yönetiminin “barışçıl protestocuları şiddetle öldürmesi” hâlinde ABD’nin “onların yardımına geleceğini” söyledi. Trump, sözleri ciddiye alınması gerekiyor. Çünkü İsrail, İran rejiminin bölgeyi karıştıran ve Ahtapot gibi terör örgütlerini destek verip kendilerine tehdit oluşturduğu gerekçesi ile geçtiğimiz yıl Haziran ayında 12 gün boyunca İran'ı bombalamıştı.

Trump'ın nasıl ve ne ölçüde müdahalede bulunacağı belirsizliğini korurken, söz konusu açıklamalar İran yönetiminden sert tepki aldı. Tahran’daki yetkililer, Orta Doğu’daki Amerikan askerlerini hedef alabilecekleri yönünde tehditlerde bulundu. İran, ülkedeki iç karışıklığa başedemezken ABD ve İsrail'i tehdit etmesi rejimin son çırpınışları olarak yorumlanıyor. Yaklaşık 46 yıldır İran'ın zengin petrol yatakları bulunmasına rağmen halkın büyük kısmı yoksulluk içinde yaşıyor. Bundan dolayı İran halkının molla rejimine desteği çok kısıtlı olduğu yorumları yapılıyor. Bölgede bazı gözlemciler İran rejimin günlerinin sayılı olduğunu belirtiyorlar.