HABER MERKEZİ
Eğitim-Bir-Sen, 2025 yılı ‘Eğitime Bakış: İzleme ve Değerlendirme Raporu’nu yayımladı. Rapora göre, 2024 ve 2025 yıllarında 14 yaşında ortaokulu bitiren on çocuktan biri okulu bıraktı, liseye devam etmedi. 18-21 yaş grubunda ‘en az lise mezunu’ erkeklerin sayısı da düşüşe geçti. Raporda ayrıca, ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin (NEET) oranında Türkiye’nin OECD ülkeleri arasında ilk sırada yer aldığı vurgulandı.
754 bin azaldı
2016 yılında okul öncesi kademesinden ortaöğretime kadar toplam öğrenci sayısı 17 milyon 588 bin 958 iken 2024-2025 eğitim-öğretim yılında bir önceki yıla göre 753 bin 742 azalarak 17 milyon 956 bin 523’e düştü. Raporda, ilkokul kademesi hariç diğer tüm kademelerde öğrenci sayısının düştüğü vurgulandı. Okulu terk eden öğrencilerin yüzde 62 ile büyük bir çoğunluğu ortaöğretim kademesinde.
Okullaşma oranında düşüş var
Ortaöğretim kademesindeki toplam öğrenci sayısı 2016 yılında 5 milyon 807 bin 643 iken 2024-2025 eğitim-öğretim yılında 5 milyon 328 bin 812’ye geriledi. Son iki yıllık dönemde, 6-13 yaş grubu dışındaki tüm yaş gruplarında okullaşma oranlarında düşüş görüldü. 14-17 yaş grubunda net okullaşma oranı 2023 yılında yüzde 94,5 iken, 2024 yılında yüzde 91,3’e, 2025’te ise yüzde 86,4’e düştü. 14-17 yaş grubunda erkeklerin net okullaşma oranı yüzde 86,3, kızların yüzde 86,5 oldu. Ortaöğretim kademesinin zorunlu eğitim kapsamında olmasına rağmen 2024 yılında 14-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 8,7’si eğitimin dışındayken 2024-2025 eğitim-öğretim yılında bu oran yüzde 13,6’ya yükseldi.
İllere göre değişiyor
2025 yılı okullaşma oranı ortalamasının altında yer alan iller incelendiğinde Ağrı’da erkeklerin, Gümüşhane ve Şanlıurfa’da kızların, Muş’ta ise hem erkeklerin hem de kızların 14-17 yaş grubunda net okullaşma oranlarının yüzde 69 bandında olduğu saptandı. Cinsiyete göre bakıldığında erkeklerde Ağrı yüzde 44,7 ile en düşük, Karabük yüzde 90,1 ile en yüksek okullaşma oranına sahip iller oldu. Kızlarda Siirt yüzde 42,7 ile son sırada, Tunceli yüzde 96,6 ile ilk sırada yer aldı. Raporda, ortaöğretim düzeyinde okullaşma oranlarındaki düşme nedenlerinin araştırılması, eğitime erişimleri sağlamak için yeni politikalar geliştirilmesi ve gerekli önlemlerin alınması önerildi.
Lise mezuniyetleri de düştü
18-21 yaş grubunu erkeklerin lise mezuniyet oranları da düşüyor. Düşüş, liseyi terk edenlerin veya mezun olamayanların sayısındaki artışa işaret etti. Raporda yer alan 2024 yılı verilerine göre, 2023’e göre ‘en az lise mezunu’ olanların oranı kadınlarda sabit kaldı, erkeklerde ise düşüşe geçti.
Ortaöğretimin zorunlu eğitim kapsamına alınmasından itibaren en az lise mezunu olma oranı her yıl düzenli olarak artış eğilimi göstermişti. 18-21 yaş grubunda en az lise mezunu olma oranı 2015 yılında yüzde 54,9 iken 2023 yılında yüzde 76,9 oldu. 2024’te bu oran yüzde 75,8.
Son 10 yılın verileri incelendiğinde 18-21 yaş grubunda en az lise mezunu oranında kadınların erkeklere kıyasla daha yüksek düzeyde artış gösterdiği ortaya konuldu. Cinsiyetler arasındaki fark, en fazla 2024 yılında açılarak yüzde 8,4 oldu. Aynı yıl en az lise mezunu erkeklerin oranı yüzde 71,7, kızların oranı yüzde 80,1.
Açık öğretim yeniden yapılandırılsın
Açık öğretim lisesine kayıtlı öğrenci sayısı da son iki yılda 1 milyon 54 bin 703 azaldı; 2025 yılında 954 bin 777 oldu. Bu gerilemeyle birlikte açık öğretimin ortaöğretim içindeki payı yüzde 17,9 oranı ile son 10 yılın en düşük düzeyine indi. Raporda, başarılı öğrencilerin açık öğretim lisesine geçişinin kısa vadeli politikalarla çözüme kavuşturulamayacağına işaret edildi. Kalıcı politikalara ihtiyaç olduğu belirtilen Raporda ortaöğretimde öğretim süresinin yeniden yapılandırılması gerektiği savunuldu.
Öğretmen açığı derinleşecek
Raporda, 2026 yılında yeni öğretmen ataması yapılmayacak olmasının öğretmen ihtiyacını derinleştireceği vurgulandı. Türkiye’de özel okul ücretlerinin OECD ortalamasına göre çok yüksek düzeyde olduğu belirtildi. Raporda dikkat çeken bir diğer başlık da ne eğitimde ne de istihdamda (NEED) olan gençler. 18-24 yaş grubundaki NEED gençlerin oranı OECD ülkelerinde yaklaşık yüzde 14, Türkiye’de ise bu oran yüzde 31 olarak kayıtlara geçti. Türkiye, yüzde 30 barajını aşan tek ülke konumunda.
