UFUK ÇOBAN
Türkiye'nin demografik haritası köklü bir değişimden geçiyor. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK), Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) 2025 verilerine dayanan raporuna göre, 86 milyon 92 bin 168 kişi olan Türkiye nüfusunun 21 milyon 375 bin 930'unu çocuklar oluşturdu.
Ancak asıl çarpıcı olan, çocuk nüfusunun genel nüfus içindeki erimesi oldu. 1970 yılında Türkiye nüfusunun yüzde 48,5'ini, 1990'da ise yüzde 41,8'ini oluşturan çocukların oranı, 2025 sonu itibarıyla yüzde 24,8'e kadar geriledi. Nüfus projeksiyonlarına göre bu oran 2060'ta yüzde 16,9'a, 2100 yılında ise yüzde 14,5'e düşecek.
Kendi geçmişimizden yalnızız
Hızlı düşüşe rağmen Türkiye, yüzde 24,8'lik oranla hala Avrupa Birliği'nden daha "genç" bir ülke konumunda. 2025 yılında Avrupa Birliği üyesi 27 ülkenin çocuk nüfus oranı ortalaması yüzde 17,6 olarak gerçekleşti. AB'de en yüksek çocuk nüfusuna yüzde 22,7 ile İrlanda sahipken, en düşük oran yüzde 14,5 ile Malta'da görüldü.
En genç il Şanlıurfa
Türkiye içindeki bölgesel farklılıklar ise uçurum yaratmaya devam ediyor. 2025 yılında en yüksek çocuk nüfus oranına sahip il, yüzde 43,3 ile Şanlıurfa oldu. Onu yüzde 39,2 ile Şırnak ve yüzde 36,7 ile Mardin izledi. Buna karşılık, çocuk nüfus oranının en düşük olduğu il sadece yüzde 15,9 ile Tunceli olarak kayıtlara geçti. Tunceli'yi yüzde 16,9 ile Edirne ve yüzde 17,7 ile Kırklareli takip etti.
Çocuklarda yoksulluk riski
Raporun en düşündürücü bölümlerinden biri ise yoksulluk verileri oldu. Türkiye'de toplam nüfusun yüzde 27,9'u yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında yaşarken, bu oran çocuklar söz konusu olduğunda yüzde 36,8'e çıkıyor. Özellikle kız çocuklarında bu risk yüzde 37,8 ile daha da yüksek bir seviyede ölçüldü.
İşte en gözde isimler
Veriler, ailelerin isim tercihlerindeki son trendleri de ortaya koydu. 2025 yılında doğan bebeklere en çok verilen isimler şunlar oldu:
Erkeklerde: Alparslan (7.527 bebek), Göktuğ ve Metehan.
Kızlarda: Alya (8.751 bebek), Defne ve Gökçe. Tüm 0-17 yaş grubuna bakıldığında ise Türkiye genelinde en çok kullanılan erkek isimleri Yusuf, Mustafa ve Ömer; kız isimleri ise Zeynep, Elif ve Ecrin olmaya devam etti.
Erken evliliklerde düşüş
TÜİK verilerinde yüz güldüren gelişmelerden biri "çocuk yaşta evlilik" oranlarındaki gerileme oldu. 16-17 yaş grubundaki kız çocuklarının resmi evlenmelerinin, toplam evlenmeler içindeki oranı 2002 yılında yüzde 7,3 seviyesindeyken, yıllar içinde yaşanan kesintisiz düşüşle 2025 yılında yüzde 1,5'e kadar geriledi.
Öne çıkan detaylar
Eğitim: Beş yaşındaki çocukların net okullaşma oranı yüzde 82,5 olurken, ilkokulu tamamlama oranı yüzde 98,6 seviyesinde gerçekleşti.
Velayet: Kesinleşen boşanma davaları sonucunda 191 bin 371 çocuğun velayeti verildi. Velayetlerin yüzde 74,6'sı anneye, yüzde 25,4'ü ise babaya bırakıldı.
Koruyucu Aile: 2025 yılında koruyucu aile yanında bakımı sağlanan çocuk sayısı 10 bin 841 oldu.
Ölüm Nedenleri: 1-17 yaş grubundaki çocuk ölümlerinin en büyük sebebi "dışsal yaralanma ve zehirlenmeler" (kazalar) oldu
