HABER:
CANAN AKTAŞ
Vertigo, kişinin kendisini ya da çevresinde gördüklerini dönüyor ya da hareket ediyor gibi algıladığı histir. Bu durum, günlük yaşamı önemli ölçüde etkileyen baş dönmesi ve denge kaybına yol açar. Vertigonun şiddetine göre, sıklıkla mide bulantısı, terleme ve kusma gibi ikincil belirtiler de görülebilir. Genellikle iç kulakta yaşanan sorunlar (örneğin labirentit), migren, beyin veya duyusal sinirlerdeki rahatsızlıklar neden olabilir. Her şeyin döndüğünü düşündüren yoğun baş dönmesi hissi başladıktan sonra, kişi dengede durmakta zorlanır, yüzünde aniden bir solgunluk veya sararma meydana gelebilir ve aşırı terleme görülebilir.
Sebepleri farklı farklı olabilir
Altta yatan sebeplere bağlı olarak vertigo, farklı şekillerde görülebilmektedir. Vertigo vakalarının büyük bir kısmını oluşturan periferik vertigo, dengeyi sağlayan iç kulak sistemindeki problemlerden kaynaklanır. Genellikle başın ani hareketleriyle tetiklenen kısa süreli ve şiddetli baş dönmesi ataklarına yol açar. Bir diğer sık rastlanan neden olan Meniere Hastalığı ise iç kulaktaki sıvı basıncının artması sonucu ortaya çıkar ve baş dönmesi ataklarına ek olarak kulak çınlaması, işitme kaybı ve kulakta dolgunluk hissi gibi belirtilerle kendini gösterir. Denge sinirinin iltihaplanması durumu olan Vestibüler Nörit ise ani başlayan, saatlerce hatta günlerce sürebilen şiddetli vertigo ataklarına yol açar.
Vertigo çeşitleri nelerdir?
Vertigonun kaynaklandığı bölgeye göre çeşitleri periferik ve santral vertigo olarak ikiye ayrılmaktadır. Periferik vertigo Kulak Burun ve Boğaz Hastalıkları Bölümü, santral vertigo ise Nöroloji Bölümü uzmanlık alanına girmektedir.
Santral vertigo nedir?
Beyinden kaynaklanan rahatsızlıklar sonucu meydana gelmektedir. Santral vertigolar, beyinde tümör, kanama, damarlarda anevrizma ya da beyin damarlarının farklı bozukluklarından kaynaklanabilmektedir. Hastanın detaylı hikayesi ve fiziksel muayenesi sonucunda hangi vertigo türü olduğu belirlenebilmektedir.
Periferik vertigo nedir?
Periferik vertigo kulaktaki denge merkezinin etkilenmesine bağlı olarak dengenin bozulmasıdır. Periferik vertigoya kulak hastalıklarının yanı sıra boyun ağrıları gibi kas iskelet sistemindeki herhangi bir sıkıntı, hipo- hipertiroidi ya da hipoglisemi gibi metabolik hastalıklar da neden olabilmektedir. Hasta vertigo şikayetiyle geldiği zaman ilk olarak kulakla ilgili bir sıkıntısı olup olmadığına bakılmaktadır. Hastalardan genel metabolik tetkikleri istenmektedir. Şeker, kolesterol, trioit, karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri ayrıca kişinin tansiyonuna kadar bütün tetkiklerine bakılmaktadır. Çünkü bunların hepsi vertigo ataklarını tetikleyebilmektedir. Vücuttaki herhangi bir dengesizlik vertigo ataklarıyla kendini gösterebilmektedir.
Vertigo neden olur?
Vertigonun nedeni, denge etkisinde rolü olan lç kulakta ya da vestibüler sinirlerde iltihap(labirentit), iç kulaktaki kristallerin normal konumlarından kayması ya da daha nadiren, enfeksiyon, felç, travmatik beyin hasarı, ms hastalığı veya beyin tümörü gibi nörolojik sorunlarda vertigoya neden olabilmektedir.
Vertigonun da çeşitleri var
Labirentit; İç kulaktaki denge sisteminin bulunduğu labirentin denilen yapıların iltihaplanması ya da enfekte olmasına labirentit hastalığı denir. Labirentit hastaları sıklıkla baş ağrısı, kulak ağrısı, görme değişiklikleri, kulak çınlaması veya işitme kaybı gibi sorunlar yaşar.
Meniere hastalığı: Kulak içinde bulunan endolenf denilen sıvının basıncındaki, artış baş dönmesine neden olur. Baş dönmesi şiddetlidir ayrıca kulak çınlamaları, dalgalanan işitme kayıpları ve kulaklarda dolgunluk hissi de meiniere hastalığına eşlik edebilir.
Vestibüler nörit: Denge siniri dediğimiz vestibüler sinirinin iltihaplanması ile ortaya çıkan baş dönmesidir. Vestibüler nörit, labirentite benzer ancak hastanın işitme duyusunu değiştirmez. Vestibüler nörit hastaları baş dönmesi, mide bulantısı ya da bulanık görme sorunları yaşayabilir.
Akustik nöroma: Akustik nöroma, kafa sinirini çevreleyen dokudan kaynaklanan iyi huylu bir tümördür. Yavaş büyüyen ve çevre dokulara yayılmayan akustik nöroma tümörün bulunduğu kulakta işitme kaybına neden olur.
Bening Paroksismal Pozisyonel Vertigo (BPPV) : Vertigonun en yaygın nedeni Bening Paroksismal Pozisyonel Vertigodur (iyi huylu paroksismal pozisyonel vertigo). Halk arasında kristal oynaması olarak adlandırılır. İç kulaktaki denge merkezinde bulunan kristallerin yarım daire kanallarından düşmesi sonucu oluşmaktadır. Baş hareketleri ile tetiklenen baş dönmesi tipiktir.
Kronik orta kulak enfeksiyonları: Kronik orta kulak enfeksiyonları, orta kulakta kanserli olmayan bir cilt büyümesinin oluşmasına neden olan kolesteom iç kulağa etki ederek baş dönmeleri, vertigo ve işitme kayıpları gibi rahatsızlıklara sebep olabilirler.
Vertigo belirtileri neledir?
Vertigoda ortaya çıkan baş dönmesi ile kendinin veya etrafındaki alanın döndüğü hissi, denge kaybı, mide bulantısı, yüzün bir anda sararması, terleme ve gözlerin kontrolsüz hareketleri nedeni ile odaklanamama görülür. Bunlarla birlikte vertigo da karşılaşılan belirtiler genel olarak şunlardır:
Baş dönmesi ve denge kaybı
Cildin solgunlaşıp, sararması
Mide bulantısı ve kusma
Terleme
Kulakta basınç ve çınlama
Gözlerin kontrolsüz şekilde hareket etmesi ve odaklanamaması
İşitme kaybı
Nadiren bilinç kaybı
Baş ağrısı
Baş dönmesi ve denge kaybı.
Tedavisi zor mudur?
Vertigo tedavisi mümkün olan bir hastalıktır. Tedavi seçenekleri, semptomların şiddeti, altta yatan nedenler ve hastanın tıbbi geçmişine göre değişebilir. İlaçlar, fizik tedavi, cerrahi müdahaleler ve yaşam tarzı değişiklikleri, vertigo tedavisinde kullanılan yaygın yöntemlerdir. Vertigo tedavi planı burada nedene yönelik olarak uygulanır. En sık görülen pozisyonel vertigo(Benign) kristal oynamasının olduğu vertigo tipi düzeltme manevralarıyla tedavi edilebilmektedir. Bening pozisyonel vertigoda uygulanan manevralar bulunmaktadır. Epley, Semont, Barbekü gibi isimlerle anılan manevralarla düzeltilebilmektedir. Manevralardan önce hastalara ilaç verilmemesi gerekmektedir. Düzeltme manevraları seanslar şeklinde olmaktadır. Tekrarlama süresi hastaya göre değişmektedir. Baş dönmeleri çok şiddetliyse ve kulakta birkaç kanalda birden kristal oynaması olmuşsa aynı zamanda ilaç tedavisi de yapılmaktadır. Diğer sebeplerle olan vertigolarda ise ilaç tedavileri, kulak içine enjeksiyon tedavileri, denge rehabilitasyon tedavileri, vertigo egzersizleri ve çok nadiren de olsa cerrahi tedavileri yapılmaktadır.
Vertigo egzersizleri nedir?
Vertigo egzersizleri, iç kulaktaki denge kristallerinin doğru noktaya yönlendirilmesini, göz–baş koordinasyonunun iyileştirilmesini ve beynin denge sistemine adapte olmasını amaçlayan özel hareketlerden oluşur. Düzenli yapılan bazı manevra ve baş hareketleri, hem semptomların hafiflemesine hem de denge sisteminin güçlenmesine destek sağlar.
Bu egzersizlerin amacı:
Baş dönmesini tetikleyen yanlış sinyallerin azaltılması
Denge hissinin güçlendirilmesi
Semptomların günlük yaşamda daha az hissedilir hale gelmesi
BPPV’ye bağlı atakların süresinin kısaltılması
Vertigo İçin En Yaygın Kullanılan Egzersizler
Epley Manevrası
BPPV tedavisinde en sık uygulanan manevralardan biridir. Özellikle arka kanal BPPV’de oldukça etkilidir ve iç kulaktaki kristallerin doğru konuma taşınmasını hedefler.
