Son yıllarda çocuklar ve ergenler arasında görülen öfke patlamaları, akran zorbalığı, içe kapanma, riskli davranışlar ve şiddet eğilimlerinin giderek arttığı belirtiliyor. Acıbadem Fulya Hastanesi’nden Uzman Psikolog Sena Sivri, bu tablonun arkasında dijital dünyanın kontrolsüz etkisi, sosyal medyada şiddetin olağanlaşması, aile içi iletişimin zayıflaması, yoğun akademik baskı, yalnızlık hissi ve duyguların sağlıklı biçimde ifade edilememesi gibi etkenlerin bulunduğunu söyledi. Sivri, pek çok ebeveynin “çocuğumu dışarı tek başına göndermeye korkuyorum”, “kötü arkadaş çevresine denk gelir mi?”, “internette kimlerle konuşuyor bilmiyorum” gibi kaygılar taşıdığını belirterek, bazı anne-babaların aşırı kontrolcü davrandığını, bazılarının ise ne yapacağını bilemediği için çaresizlik hissettiğini ifade etti.
Davranışlar mesajdır
Çocukların yaşadıkları sıkıntıları çoğu zaman sözle değil, davranışlarıyla gösterdiğini vurgulayan Sena Sivri, yoğun yaşam temposu içinde ailelerin bu sinyalleri bazen “ergenliktir geçer”, “dikkat çekmek istiyor” ya da “her çocukta olur” diyerek gözden kaçırabildiğini söyledi. Oysa erken fark edilen birçok sorunun, doğru yaklaşımla büyümeden çözülebileceğini belirten Sivri, çocuğun davranışındaki ani değişimlerin çoğu zaman bir mesaj taşıdığını, bu nedenle yargılamadan gözlemlemenin, sakin kalmanın ve zamanında destek almanın önemli olduğunu vurguladı.
Öfke ve saldırganlık
Çocuğun daha önce göstermediği şekilde bağırması, eşyaları fırlatması, kardeşine ya da arkadaşlarına zarar vermesinin yalnızca huysuzluk olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Sivri, bu davranışların altında bastırılmış stres, okul baskısı, zorbalık ya da duyguları yönetememe gibi nedenlerin yatabileceğini kaydetti. Özellikle sıklaşan öfke nöbetlerinin profesyonel değerlendirme gerektirebileceğini söyledi.
Okul başarısı düşerse
Başarılı bir öğrencinin kısa sürede dersten kopması, unutkanlık yaşaması, okula gitmek istememesi ya da öğretmen şikayetlerinin artmasının yalnızca isteksizlik olarak yorumlanmaması gerektiğini vurgulayan Sivri, kaygı, zorbalık, özgüven sorunları ve duygusal stresin akademik performansı doğrudan etkileyebileceğini ifade etti.
Dijital davranışlar
Telefonu aşırı gizleme, sürekli hesap değiştirme, kimlerle görüştüğünü saklama ve gece geç saatlere kadar çevrim içi kalma gibi davranışların da dikkatle izlenmesi gerektiğini söyleyen Sivri, özellikle ergenlerde dijital ortamda kötü niyetli kişilerle temas, zorbalık ya da manipülasyon riski bulunduğunu belirtti. Bu noktada yasaklamaktan çok güven temelli iletişimin kurulması gerektiğini vurguladı.
Umutsuzluk cümlelerine dikkat
“Ben olmasam daha iyi”, “Kimse beni anlamıyor”, “Yaşamak istemiyorum” gibi ifadelerin asla küçümsenmemesi gerektiğini belirten Sivri, bazı çocukların yardım çağrısını bu şekilde dile getirdiğini söyledi. Bu tür durumlarda vakit kaybetmeden çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanından destek alınması gerektiğini ifade etti.
İletişimde 5 kural
Sena Sivri, çocuklarla sağlıklı iletişimin temelinde onların görüldüklerini ve anlaşıldıklarını hissettirmek olduğunu söyledi. Gün içinde kısa da olsa birlikte geçirilen kaliteli zamanın çocuğun duygusal güvenini güçlendirdiğini, yargılamadan dinlemenin kendini ifade etme cesaretini artırdığını belirtti. Çocuğun hislerine isim koymanın duygularını tanımasına ve düzenlemesine yardımcı olduğunu kaydeden Sivri, sınırların sevgi diliyle anlatılmasının kuralların daha kolay benimsenmesini sağladığını ifade etti. Tüm bunlara rağmen iletişimde zorlanılan durumlarda profesyonel destek almanın sorunların büyümeden çözülmesine katkı sunduğunu söyledi.
