DAMGA Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Mehmet Mert'in sorularını yanıtlayan Öngel, Kars'ın geleceğinin ortak akıl, üretim, kadınların ve gençlerin katılımıyla şekilleneceğini belirterek, “Kars bir fırsatlar şehri. Biz bu potansiyeli kolektif bir kalkınma hamlesine dönüştürmek istiyoruz” dedi.
“KARS'IN SADECE KAZINI, KAŞARINI DEĞİL, TARİHİNİ DE ANLATMALIYIZ”
Mehmet Mert: Gökhan Bey, sizi İstanbul'da yakalamak oldukça zor. Bir bakıyoruz Kars'tasınız, bir bakıyoruz Ardahan'da, Kazakistan'da ya da başka bir şehirde. Son dönemde özellikle Kars'a yoğunlaştığınızı görüyoruz. Neler yapıyorsunuz?
Gökhan Türkeş Öngel: Hemşehrilerimizin etkinliklerine katılmaya, Kars'ı ve bölgemizi anlatmaya gayret ediyoruz. Kars, Ardahan ve Iğdır'ın Ankara'da, İstanbul'da ve farklı şehirlerde düzenlenen etkinlikleri var. Biz de imkânlarımız ölçüsünde bu çalışmalara destek veriyoruz.
Kars'ı yalnızca hayvancılığı, tarımı ve turizmiyle anlatmak yeterli değil. Kars'ın çok derin bir tarihi, zengin bir kültürü ve kendine özgü bir besin zinciri var. Yaklaşık 2 bin metre rakımda yetişen bitkilerimiz, doğal ürünlerimiz ve hayvancılık kültürümüz önemli bir değer taşıyor.
Bugün dünyada sağlıklı yaşam ve uzun ömür üzerine ciddi çalışmalar yapılıyor. Kars'ın doğal yapısının da bu açıdan değerlendirilmesi gerektiğine inanıyorum.
Bir de tarihimiz var. Kars'ın kurtuluşu ile Cumhuriyetimizin kuruluş süreci arasındaki tarihî bağların doğru anlatılması gerektiğini düşünüyorum. Kars'ta farklı toplulukların birlikte verdiği mücadele, ortak tarihimizin önemli bir parçasıdır.
“KARS'IN TARİHİNİ ORTAK BİR DİLLE ANLATMALIYIZ”
Mehmet Mert: Kars'ın tarihini farklı kişilerden, farklı şekillerde dinliyoruz. Bazen bilgiler birbirinden kopuk kalıyor. Bunları bir belgeselle, kitapla veya kapsamlı bir çalışmayla gelecek kuşaklara aktarmak gerekmez mi?
Gökhan Türkeş Öngel: Kesinlikle gerekir. Benim hayatımda “imkânsız” kelimesinin karşılığı olmadı. Böyle bir çalışma elbette yapılabilir. Ancak benim daha çok önemsediğim, bunun bir kişinin çalışması olmaktan çıkıp ortak bir harekete dönüşmesidir.
Kars çok başarılı akademisyenler, iş insanları ve değerli insanlar yetiştirmiştir. Fakat bu birikimi ortak bir hedefte buluşturmakta zorlanıyoruz.
Biz kolektif ruhu harekete geçirebilirsek Kars'ın tarihini, kültürünü, turizmini ve ekonomik potansiyelini ortak bir dille anlatabiliriz.
Mehmet Mert: Terekemeler, Karapapaklar, Azeriler, yerliler ve Kürtler... Kars'ın çok renkli bir toplumsal yapısı var. Ancak bu kimliklerin tarihi konusunda da farklı anlatımlar bulunuyor.
Gökhan Türkeş Öngel: Ben Kars'ın bütün bu renklerini bir zenginlik olarak görüyorum. Bizim asıl ihtiyacımız, farklılıkları ayrışmanın değil, ortak geleceğin parçası hâline getirmektir.
Terekemesi, Azerisi, yerlisi, Kürdü; hepsi bu coğrafyanın insanlarıdır. Birlikte yaşamış, birlikte mücadele etmişlerdir.
Ben Kars'ı yalnızca ayrı ayrı kimliklerle değil, Karslılık ortak kimliğiyle anlatmak istiyorum. Bizi geleceğe taşıyacak anlayışın bu olduğuna inanıyorum.
“KARS, TÜRKİYE'NİN EN BÜYÜK FIRSAT ŞEHİRLERİNDEN BİRİ”
Mehmet Mert: Uluslararası ticaret yapan, Türkiye'nin farklı bölgelerini tanıyan bir iş insanısınız. Türkiye'nin ekonomik şartlarını da dikkate aldığınızda Kars'ın avantajları ve eksikleri nelerdir?
Gökhan Türkeş Öngel: Ekonomiye hem makro hem de mikro açıdan bakmak gerekir. Kars'ı yerel kalkınma açısından değerlendirdiğimde şunu rahatlıkla söyleyebilirim: Türkiye'de kalkınma potansiyeli en yüksek beş şehirden biri olarak Kars'ı görürüm.
Çünkü Kars gerçekten bir fırsatlar şehridir.
Elimizde çok değerli bir coğrafya, tarım ve hayvancılık kültürü, tarihî miras ve doğal ürünler var. Ancak bunların ekonomik karşılığını yeterince oluşturabilmiş değiliz.
Örneğin Kars kaşarı ve gravyeri bugün önemli markalarımız arasında. Bu ürünlerin gelişiminde geçmişte bölgede yaşayan Malakan topluluklarının katkıları da var.
Demek ki bir bilgi, bir üretim tekniği ve doğru bir yaklaşım, bir şehrin ekonomisini değiştirebiliyor.
Bizim yapmamız gereken, Kars'ın sahip olduğu değerleri doğru analiz ederek yeni ekonomik fırsatlar oluşturmaktır.
“KARS KAZININ HANGİ KÖYDE YETİŞTİĞİ BİLİNECEK”
Mehmet Mert: Kars kazı çok meşhur. Ancak başka şehirlerde üretilen kazların da Kars kazı adıyla satıldığını görüyoruz. Tüketici gerçek Kars kazını nasıl ayırt edecek?
Gökhan Türkeş Öngel: Tam da üzerinde çalıştığımız konulardan biri bu.
Kars kazının yetiştiği coğrafya, beslenme koşulları ve üretim geleneği kendine özgüdür. Bu özelliklerin korunması gerekiyor.
Biz Kars Yerel Kalkınma Modeli kapsamında teknolojiden yararlanmayı düşünüyoruz.
Örneğin tüketici paketlenmiş bir kazın üzerindeki karekodu okuttuğunda o kazın Kars'ın hangi köyünde yetiştirildiğini görebilmeli.
Böylece hem üreticinin emeği korunacak hem de tüketici satın aldığı ürünün kaynağını bilecek.
Bu sistem yalnızca kaz için değil, Kars'ın diğer yöresel ürünleri için de uygulanabilir.
Mehmet Mert: Yani ürünün gerçek kaynağını belgeleyen bir markalaşma ve takip sistemi kurmak istiyorsunuz.
Gökhan Türkeş Öngel: Aynen öyle. Bizim derdimiz Kars'ın değerlerine sahip çıkmak.
Kars'ın kazı, kaşarı, gravyeri, balı ve endemik bitkileri var. Bunların her biri doğru bir çalışmayla daha güçlü markalara dönüşebilir.
Kars'ın sahip olduğu potansiyelin ekonomik değerini artırmak istiyoruz.
“FABRİKAMIZ FAALİYETTE, MARKA ÇALIŞMALARIMIZ SÜRÜYOR”
Mehmet Mert: Kars'ta bir fabrika yatırımınız ve yeni marka çalışmalarınız olduğunu biliyoruz. Bu çalışmalar hangi aşamada?
Gökhan Türkeş Öngel: Kars'ta bir fabrikamız var ve faaliyetini sürdürüyor. Fabrikayı devraldığımızda çalışan arkadaşlarımızın işlerini kaybetmesini istemedik. Bu nedenle mevcut faaliyetlerin devam etmesini sağladık.
Diğer taraftan markalaşma çalışmalarımızı yürütüyoruz.
Ancak benim için en önemli mesele yalnızca bir fabrika ya da bir marka oluşturmak değil. Kars'ta kolektif bir kalkınma hamlesi başlatabilmek.
Biz bu işi bir kişinin ticari başarısından daha büyük görüyoruz.
Kars'ın üreticisi, çiftçisi, kadını, genci ve iş insanı bu sürecin parçası olmalı.
“KADINLAR VE GENÇLER PROJELERİMİZİN MERKEZİNDE”
Mehmet Mert: Kars'ın markalaşması için gençleri, kadınları ve üreticileri aynı çatı altında buluşturmak gerekiyor. Sizin bu yönde çalışmalarınız var mı?
Gökhan Türkeş Öngel: Zaten üzerinde yıllardır düşündüğümüz mesele tam olarak bu.
Biz projelerimizin merkezine kadınları ve gençleri koyduk.
Kars'ta kadın kooperatiflerini, bireysel üretim girişimlerini ve gençlerin çalışmalarını yaklaşık beş-altı yıldır desteklemeye gayret ediyoruz.
Şunu gördüm: Gençlere ve kadınlara fırsat verdiğinizde, onlara güvendiğinizde mutlaka karşılığını alıyorsunuz.
Bir üniversiteli genç grubuyla görüşmelerimiz oldu. Daha sonra kendi girişimlerini oluşturdular, şirket kurdular ve ürün geliştirmeye başladılar.
Bunlar küçük gibi görünen ama çok önemli adımlar.
Çünkü gençler bir ışık gördüklerinde o ışığa yöneliyorlar.
Bizim görevimiz o ışığı göstermek, onlara cesaret vermek.
“BİR İNSANA İNANMAK BAZEN HAYATINI DEĞİŞTİRİR”
Mehmet Mert: İnsanlara yalnızca maddi destek vermek değil, onları cesaretlendirmek de çok önemli. Bu konuda unutamadığınız bir olay var mı?
Gökhan Türkeş Öngel: Yıllar önce yaşadığım ve yakın zamanda yeniden hatırladığım bir olay var.
2002 yılında bir yakınımız İstanbul'a gelmişti. O dönem hayatında ciddi sıkıntılar yaşıyormuş. Ben kendisini otogardan almışım.
Yol boyunca ona başarabileceğini, mücadeleden vazgeçmemesi gerektiğini söylemişim.
Aradan yıllar geçti. Geçtiğimiz dönemde beni aradı ve o konuşmanın hayatında çok önemli bir yere sahip olduğunu anlattı.
Kendi sektöründe önemli başarılar elde ettiğini söyledi.
Ben o konuşmayı açıkçası hatırlamıyordum. Ama onun yıllar sonra bu kadar duygulanarak anlatması beni çok etkiledi.
Demek ki bazen bir insana inanmak, ona güven vermek, hayatında büyük bir değişimin başlangıcı olabiliyor.
Biz Kars'taki gençlere ve kadınlara da bu duyguyu vermek istiyoruz.
“SİYASİLERDEN MADDİ DESTEK DEĞİL, MANEVİ DAYANIŞMA BEKLİYORUM”
Mehmet Mert: Kars'a gidiyor, köyleri dolaşıyor, yatırım yapıyor, üreticilerle görüşüyorsunuz. Peki devlet kurumları ve siyasetçiler bu çalışmalarınıza nasıl yaklaşıyor? Bir beklentiniz var mı?
Gökhan Türkeş Öngel: Açık konuşayım, ben maddi bir beklenti içinde değilim.
Kars'taki fabrika yatırımımızda ve mevcut faaliyetlerimizde teşvik kullanmadık. Şirketimiz bu yatırımlar için teşvik almadı.
Ancak manevi desteği önemsiyorum.
Kars'ın milletvekilleri, belediye başkanları ve diğer yöneticileri elbette çok yoğun çalışıyorlar. Fakat zaman zaman gelip “Sen burada ne yapıyorsun, nasıl bir mücadele veriyorsun, biz nasıl katkı sağlayabiliriz?” demelerini isterdim.
Birlikte hareket etmek, birbirimize destek vermek çok kıymetli.
Bizim amacımız kişisel bir kazançtan öte Kars'ın kalkınmasına katkı sağlamak.
Mehmet Mert: Yani siz bir ayrıcalık değil, ortak sorumluluk anlayışı bekliyorsunuz.
Gökhan Türkeş Öngel: Kesinlikle. Toplumda sözü dinlenen insanların ve siyasetçilerin bu tür girişimlere destek vermesi, toplumun bakış açısını da değiştirir.
İnsanlar bir girişimi yalnızca bir kişinin işi olarak değil, şehrin ortak kazanımı olarak görmeye başlar.
Bizim ihtiyacımız olan da bu.
“20 YILDIR KARS'TAKİ ÖĞRENCİLERE DESTEK OLUYORUZ”
Mehmet Mert: Kars'a olan ilginizin yalnızca son yıllardaki yatırımlarla sınırlı olmadığını biliyorum. Eğitim alanında da uzun yıllardır çalışmalarınız var.
Gökhan Türkeş Öngel: Evet, bizim Kars'a ilgimiz yeni değil.
Yaklaşık 20 yıldır eğitim alanında destek olmaya gayret ediyoruz. Vakıflar, federasyonlar ve bireysel girişimler aracılığıyla dönem dönem 100 ila 150 öğrencimize burs desteği sağlamaya çalıştık.
Bunları anlatırken bile çekiniyorum. Çünkü yapılan iyiliklerin tek tek sayılmasını doğru bulmuyorum.
Ancak şunu ifade etmek isterim: Kars'a yönelik çalışmalarımızın temelinde uzun yıllara dayanan bir gönül bağı var.
Biz şartlar ne olursa olsun Kars'ın gelişmesini ve dönüşmesini istiyoruz.
“KARS MODELİNİ BAŞKA ŞEHİRLER DE UYGULAYABİLSİN”
Mehmet Mert: Hazırladığınız Kars Yerel Kalkınma Modeli'nin uzun vadeli hedefi nedir?
Gökhan Türkeş Öngel: Ben bu modelin yalnızca Kars'a özgü bir çalışma olarak kalmasını istemiyorum.
Öyle bir kalkınma modeli geliştirelim ki Türkiye'nin başka şehirleri de örnek alsın.
Tekirdağ'daki bir yönetici ya da girişimci “Kars'ta böyle bir model uygulanmış, biz de bunu kendi şehrimize uyarlayabilir miyiz?” diye düşünsün.
Çankırı'daki insanlar da aynı şekilde bu modelden yararlanabilsin.
Hayalim bu.
Kars'ın tarımını, hayvancılığını, turizmini, tarihini, kültürünü, sağlıklı yaşam potansiyelini ve sportif faaliyetlerini bir bütün olarak değerlendirmeliyiz.
Kars'ı uçtan uca düşünmek ve planlamak gerekiyor.
Bunu başarabilirsek yalnızca ekonomik değil, toplumsal bir dönüşüm de sağlayabiliriz.
“KARS'A KALICI BİR MİRAS BIRAKMAK İSTİYORUZ”
Mehmet Mert: Kars çok sayıda siyasetçi, bakan ve başarılı iş insanı yetiştirdi. Ancak birçok güzel düşüncenin zaman içinde yarım kaldığını da gördük. Sizden bir Karslı olarak ricam, bu çalışmalarınızdan vazgeçmeyin. Memleketimize kalıcı bir marka, güzel bir miras bırakın. Bir de Kars sporuna destek vermeyi ihmal etmeyin.
Gökhan Türkeş Öngel: Çok teşekkür ediyorum.
Kars'ı bir bütün olarak görüyorum. Kültürüyle, tarihiyle, ekonomisiyle, eğitimiyle ve sporuyla birlikte ele almalıyız.
Kars geçmişte çok değerli yöneticiler ve siyasetçiler yetiştirdi. Onların yaptığı önemli çalışmalar var.
Ancak dikkat ederseniz kalıcı başarıların arkasında çoğu zaman ortak emek bulunuyor.
Bir insan tek başına her şeyi başaramaz. Birlikte hareket etmek gerekir.
Benim de üzerinde ısrarla durduğum mesele bu.
Kars'ın geleceğine inanıyorum. Yeter ki biz de bu potansiyele inanalım, ortak hedefler etrafında buluşalım ve birlikte çalışalım.
Mehmet Mert: Bu güzel sohbet için teşekkür ediyorum. Kars'a yönelik çalışmalarınızın takipçisi olacağız. Umarım bir sonraki buluşmamızda hem yeni markalarınızı hem de hayata geçirdiğiniz projeleri konuşuruz.
Gökhan Türkeş Öngel: Ben teşekkür ediyorum. İnşallah Kars için güzel işler yapmaya devam edeceğiz.
