İstanbul
Az bulutlu
16°
Adana
Adıyaman
Afyonkarahisar
Ağrı
Amasya
Ankara
Antalya
Artvin
Aydın
Balıkesir
Bilecik
Bingöl
Bitlis
Bolu
Burdur
Bursa
Çanakkale
Çankırı
Çorum
Denizli
Diyarbakır
Edirne
Elazığ
Erzincan
Erzurum
Eskişehir
Gaziantep
Giresun
Gümüşhane
Hakkari
Hatay
Isparta
Mersin
İstanbul
İzmir
Kars
Kastamonu
Kayseri
Kırklareli
Kırşehir
Kocaeli
Konya
Kütahya
Malatya
Manisa
Kahramanmaraş
Mardin
Muğla
Muş
Nevşehir
Niğde
Ordu
Rize
Sakarya
Samsun
Siirt
Sinop
Sivas
Tekirdağ
Tokat
Trabzon
Tunceli
Şanlıurfa
Uşak
Van
Yozgat
Zonguldak
Aksaray
Bayburt
Karaman
Kırıkkale
Batman
Şırnak
Bartın
Ardahan
Iğdır
Yalova
Karabük
Kilis
Osmaniye
Düzce

İstanbul'daki çocuklar stresli ve üzgün

BİLGİ ÇOÇA’nın 19. yılı dolayısıyla düzenlediği panelde, 13 ülkeden 16.749 çocuğun katıldığı “Çocukların Dünyaları” araştırmasının bulguları paylaşıldı. İstanbul’da araştırmaya katılan 10–12 yaş grubundaki 2.116 çocuğun stres ortalaması 10 üzerinden 6, araştırma genelinde ise 4,6 olarak ölçüldü. İstanbul’daki çocukların yüzde 82’si haklarını bildiğini, yüzde 29’u da belediye çocuk meclislerine katıldığını belirtti

İstanbul'daki çocuklar stresli ve üzgün

İSTANBUL’DA ÇOCUK STRESİ ALARMI

İstanbul Bilgi Üniversitesi Çocuk Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (BİLGİ ÇOÇA), 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü kapsamında “Çocuk Katılımını Yeniden Düşünmek” panelini düzenledi. Doç. Dr. Başak Akkan’ın moderatörlüğündeki panelde Prof. Dr. Emre Erdoğan, çocukların iyi olma halini kendi yanıtları üzerinden inceleyen “Çocukların Dünyaları” (Children’s Worlds – ISCWeB) araştırmasının beşinci dalga bulgularını aktardı. Araştırmanın Türkiye saha çalışması, Nisan–Mayıs 2025’te İstanbul’daki ilkokul ve ortaokullarda gerçekleştirildi. Araştırma, yaşam memnuniyetinin yanı sıra aile, okul, yaşanılan çevre, duygular, katılım ve çocuk haklarını da kapsıyor.

İstanbul’da yaşam zor

“Genel olarak hayatından ne kadar mutlusun?” sorusuna verilen yanıtların ortalaması İstanbul’da 10 üzerinden 7,83 iken araştırma genelinde 8,48 olarak ölçüldü. Çocukların ileride hayatlarında olabileceklerden memnuniyeti İstanbul’da 7,6 iken genel örneklemde 8,2. İçinde yaşadıkları dünyadan memnuniyet 7,5’e karşı 8,6; kendilerini güvende hissetmekten memnuniyet ise 8,5’e karşı 8,9. Ülkeye ilişkin değerlendirmelerde de İstanbul örneklemindeki çocukların ülkelerini güvenli bir yer olarak görme ve yetişkinlerin çocukları önemsediğini düşünme puanları araştırma genel ortalamasının altında.

Çocuklar, hayatlarının geneline ilişkin bu sorunun yanı sıra okul yaşamlarını ve birlikte yaşadıkları kişilerle ilgili memnuniyetlerini de değerlendirdi. Birlikte yaşadıkları kişilerden duydukları memnuniyet hem İstanbul’da hem araştırma genelinde 9,1 olarak ölçüldü. Öğrenci olarak yaşamlarından duydukları memnuniyetin ortalaması ise İstanbul’da 7,5 iken araştırma genelinde 8. Yaşanılan çevreden memnuniyet de İstanbul’da 7,9, genel örneklemde 8,6. Bu bulgular, aile içindeki görece olumlu değerlendirmelere karşın, okul ve günlük yaşamın diğer alanlarında memnuniyet düzeylerinde farklılıklar olduğunu gösteriyor.

Üzüntü puanı çok yüksek

Araştırma İstanbul’da yaşayan çocukların 13 ülke ortalamasına göre daha stresli ve üzgün hissettiğini gösteriyor. Araştırmaya katılan çocukların son iki haftada hissettikleri stresin ortalaması İstanbul’da 10 üzerinden 6 iken araştırma genelinde 4,6 oldu. Üzüntü puanı da İstanbul’da 5, araştırma genelinde 3,9 olarak ölçüldü. Araştırma İstanbul’da kız çocuklarının erkek çocuklardan daha olumsuz duygular hissettiğini de ortaya koyuyor.

Çocuklar haklarını biliyor

Araştırmada çocuklara hakları konusundaki bilgileri de soruldu. İstanbul’da katılımcıların yüzde 82’si hangi haklara sahip olduğunu bildiğini belirtirken bu oran araştırma genelinde yüzde 62 oldu. Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme hakkında bilgisi olduğunu söyleyenlerin oranı da İstanbul’da yüzde 48, araştırma genelinde yüzde 32 olarak ölçüldü.

İstanbul’da araştırmaya katılan çocukların yüzde 29’u belediye çocuk meclislerine katıldığını belirtti. Araştırma genelinde bu oran yüzde 28 oldu. Çocukların kamusal yaşama katılımının bir başka örneği de iklim ve çevre gösterileri. İklim veya çevre için düzenlenen gösterilere katıldığını söyleyenlerin oranı İstanbul’da yüzde 39, araştırma genelinde yüzde 37 olarak kaydedildi.

Araştırma, çocukların gündelik yaşamlarında kararlara katılımı ile yaşam memnuniyeti arasındaki ilişkiyi de inceledi. İstanbul örnekleminde ailede, okulda ve yaşadıkları çevrede kararlara katılım, her üç alanda da daha yüksek genel yaşam memnuniyetiyle ilişkili bulundu.

10 ülkede Çocuk Danışma Ekipleri

Panelde Prof. Dr. Pınar Uyan Semerci, başkanlığını yaptığı ve İstanbul Bilgi Üniversitesi’nin yürütücülüğünü üstlendiği CHILDVOICES araştırma ağını tanıttı. Avrupa Bilim ve Teknoloji İş Birliği (COST) kapsamında desteklenen ağ, iklim krizi, göç, doğal afetler ve dijital dönüşüm gibi bir arada yaşanan gelişmelerin çocukların iyi olma hali ve dayanıklılığı üzerindeki etkilerine odaklanıyor. Çocukların kendilerini ilgilendiren kararlara katılımını güçlendirmeyi amaçlayan ağ, en az 10 ülkede Çocuk Danışma Ekipleri oluşturmayı planlıyor.

20 Kasım 2007’de kurulan BİLGİ ÇOÇA, 2026’da uygulama ve araştırma merkezi statüsü kazandı. Bugüne kadar 50’den fazla proje yürüten ve 100’ü aşkın kuruluşla iş birliği yapan merkez, çocuk hakları, çocuk katılımı, çocukların iyi olma hali ve güvenliği alanlarında araştırma ve uygulama çalışmalarını sürdürüyor.

Yorumlar