İstanbul
Açık
12°
Adana
Adıyaman
Afyonkarahisar
Ağrı
Amasya
Ankara
Antalya
Artvin
Aydın
Balıkesir
Bilecik
Bingöl
Bitlis
Bolu
Burdur
Bursa
Çanakkale
Çankırı
Çorum
Denizli
Diyarbakır
Edirne
Elazığ
Erzincan
Erzurum
Eskişehir
Gaziantep
Giresun
Gümüşhane
Hakkari
Hatay
Isparta
Mersin
İstanbul
İzmir
Kars
Kastamonu
Kayseri
Kırklareli
Kırşehir
Kocaeli
Konya
Kütahya
Malatya
Manisa
Kahramanmaraş
Mardin
Muğla
Muş
Nevşehir
Niğde
Ordu
Rize
Sakarya
Samsun
Siirt
Sinop
Sivas
Tekirdağ
Tokat
Trabzon
Tunceli
Şanlıurfa
Uşak
Van
Yozgat
Zonguldak
Aksaray
Bayburt
Karaman
Kırıkkale
Batman
Şırnak
Bartın
Ardahan
Iğdır
Yalova
Karabük
Kilis
Osmaniye
Düzce

Müzelerde Yeni Dönem:

Müzelerde Yeni Dönem:

Dijital Deneyim Mekânları 

Bu hafta gitmeyi düşündüğüm bir sergi var: Dalí Cybernetics: Dehanın Zihnine Yolculuk.
22 Ekim’de İstanbul’daki Dijital Deneyim Merkezi’nde açılan sergi, Salvador Dalí’nin dünyasını dijital teknolojiler, sanal gerçeklik ve farklı deneyim alanları üzerinden yeniden yorumluyor. Daha önce 14 şehir dolaşmış, İstanbul’daki gösterim için de merkezin teknolojik ve mekânsal olanaklarına özel bir kurgu hazırlanmış.
Ama daha gitmeden bile beni düşündüren bir tarafı var ki bu yalnızca bu sergiye özgü de değil.
Son yıllarda bir sergiye girdiğimizde giderek daha fazla ekranla, projeksiyonla, hareketli görüntüyle, sesle, sanal gerçeklikle karşılaşıyoruz.
Sanat eseri artık yalnızca duvarda durmuyor.
Büyüyor.
Hareket ediyor.
Duvarlara, zemine, bazen tavanlara taşıyor. Giderek yeni materyaller, teknolojiler deneniyor. Hatta bazen sosyal medyada en çok paylaşılan eserler de teknolojik açıdan yaratıcı olanlar oluyor. 
Ve ister istemez merak ediyorum:
Müzelere eserleri görmek için mi gidiyoruz, yoksa eserin etrafında oluşturulan deneyimi yaşamaya mı?
Bunun yanlış olduğunu düşünmüyorum bu arada.
Tam tersine, teknolojinin sanatla karşılaşmayı kolaylaştırdığı çok güzel örnekler var. Daha önce Dalí hakkında hiçbir şey bilmeyen bir çocuk, eriyen saatlerin arasında dolaşarak onun gerçeküstü dünyasını merak etmeye başlayabilir. Nitekim İstanbul’daki sergi kapsamında 7–13 yaş grubu için çocuk atölyeleri de hazırlanmış durumda.
Belki o çocuk daha sonra bir Dalí kitabı açacak.
Belki ilk kez bir sanatçının hayatını araştıracak.
Bu küçümsenecek bir şey değil.
Ama diğer tarafta biraz özlediğim bir şey var:
Bir tablonun gerçek boyutunu görmek. Boyanın yüzeyini, fırça izini, zamanın bıraktığı küçük kusurları fark etmek. Sanatçıyla aramızda ekran, animasyon veya efekt olmadan birkaç dakika geçirebilmek.
Çünkü bazen teknoloji bize eseri yaklaştırırken, farkında olmadan eserin kendisinden de uzaklaştırabilir.
Mimarlık açısından da ilginç bir değişim bu.
Klasik müzede mekân çoğu zaman geri plandadır. Özellikle eserin önüne geçmesi istenmez. Bu noktada duvar eserin arka planıdır, ışık ise eseri görünür kılmak için vardır.
Dijital deneyim mekânında ise bina artık yalnızca serginin kabı değil.
Mekânın kendisi gösterinin bir parçası.
Duvar ekran oluyor, zemin görüntünün devamına dönüşüyor, ses sizi yönlendiriyor. Mimarinin görevi eseri sessizce taşımaktan çıkıp deneyimin koreografisini kurmaya doğru gidiyor.
Bunu Yoko Ono’nun Sakıp Sabancı Müzesi’ndeki İçses ve İçyapı sergisinde de gördüm. Sergi yalnızca duvara asılmış işler üzerinden ilerlemiyor.  Galerilere, bahçeye ve Atlı Köşk’ün farklı bölümlerine yayılan yapıtlarla ziyaretçiyi mekânın içinde hareket etmeye, bazı işlere katılmaya ve bazen eserin tamamlanmasının bir parçası olmaya davet ediyor. Müzeden çok bir deneyim alanı gibi adeta. 
Acaba geleceğin müzesinde en önemli şey deneyim mi olacak?
Bence burada asıl önemli olan, deneyim ve teknolojinin sanatın önüne geçip geçmediği.
Çünkü teknoloji gerçekten güçlü bir araç. Bizi eserin içine sokabilir, bağlamını anlatabilir, merak uyandırabilir… Ama bütün bunların sonunda aklımızda yalnızca “ne güzel efektler vardı” kalıyorsa, bir şeyleri eksik bırakmış olabiliriz.
Dalí gibi gerçeklikle zaten sürekli oynayan bir sanatçının dijital dünyayla buluşması belki de bu yüzden özellikle anlamlı.
Ben de sergiyi bu merakla görmek istiyorum.
Teknoloji gerçekten eseri güçlendiriyor mu, yoksa bazen onun önüne mi geçiyor?
Sanırım asıl cevap, sergiden çıktıktan sonra aklımızda ne kaldığıyla ilgili olacak.

Yorumlar