BioNTech'in mirası
Duymamış olamazsınız... Bir zamanlar dünyanın gözü Almanya‘nın Mainz kentindeydi... Uğur Şahin ve eşi Özlem Türeci'nin kurduğu BioNTech şirketi, koronavirüs pandemisinin en kritik günlerinde aşı geliştirmişti.
* * *
Şirket mRNA tabanlı aşıyla bir anda küresel bilim ve ilaç dünyasının merkezine yerleşmişti. Ama olağanüstü dönem çoktan sona erdi... Covid-19 aşılarına olan talep yok.
* * *
2025 mali yılı için 1,136 milyar Avro net zarar açıkladı. BioNTech şimdi geleceğini daha çok kanser tedavileri ve yeni nesil ilaçlar üzerine kurmaya çalışıyor.
* * *
Tam da bu dönemde şirketin kurucuları Uğur Şahin ve Özlem Türeci, yönetimden ayrılarak yeni bir şirket kurma yoluna girdi: Adı da Arife. Şirketin merkezi yine Mainz kentinde... İlk bakışta bu, iki bilim insanının yeni bir araştırma dönemine geçişinden ibaret görünebilir.
* * *
Nitekim BioNTech de ayrılığı, yeni nesil mRNA teknolojilerine odaklanacak bağımsız bir şirket kurulması şeklinde açıkladı. Şahin ve Türeci, BioNTech'ten tamamen “kopmuş” değiller; 2026 sonuna kadar yönetimden ayrılmaları ve Arife'ye geçmeleri planlanıyor.
* * *
Ancak perde arkasındaki gelişmeler, hikâyenin bundan biraz daha karmaşık olduğunu gösteriyor. Patentler, fikrî mülkiyet hakları, ilaç adayları, teknolojilerin ekonomik değeri ve BioNTech ile Arife arasında hangi hakların nasıl paylaşılacağı konusunda görüşmeler...
* * *
Almanya’nın önde gelen ekonomi gazetesi Handelsblatt başta olmak üzere ekonomi medyası günlerdir görüşmelerin zorlaştığına işaret ediyorlar... Evet. Bu konu şu anda oldukça güçlü bir ekonomi-bilim-şirket hikâyesine dönüşmüş durumda.
* * *
Asıl soru şu: Dünyaya bir Covid aşısı kazandıran ve milyarlarca avroluk bir şirket yaratan bu ortaklığın ardından geriye ne kalacak? Yıllar içinde bilgi birikimi, araştırma sonuçları, patentler, ilaç adayları, teknolojiler ve insan kaynağı da bu ayrılığın parçası.
* * *
Ve belki daha önemlisi: BioNTech'in pandemi sonrası geleceği ile Şahin ve Türeci'nin Arife'deki yeni bilimsel yolculuğu birbirinden ne kadar bağımsız olabilecek? Şahin ve Türeci'nin BioNTech'ten ayrılığında tartışmanın düğümlendiği nokta tam da burası.
* * *
BioNTech'in mart’ta açıkladığı plana göre, Şahin ve Türeci'nin kuracağı yeni şirkete belirli mRNA teknolojileri ve ilgili haklar aktarılacaktı. Bunun karşılığında BioNTech'in yeni şirkette azınlık payına sahip olması öngörülüyordu.
* * *
Ayrıca gelecekte kilometre taşı ödemeleri ile lisans gelirlerinden pay alması öngörülüyordu. Fakat kâğıt üzerindeki anlaşma ile masadaki pazarlığın aynı şey olmadığı anlaşılıyor... Bağlayıcı anlaşmanın 2026'nın ilk yarısında imzalanması hedeflenmişti.
* * *
Handelsblatt gazetesi geçtiğimiz günlerde, patentler ve ilaç projelerinin paylaşımı konusunda görüşmelerin hâlâ sonuçlanmadığını ve patentlerin BioNTech'te bulunduğunu yazdı. Dolayısıyla mesele yalnızca bir “ayrılık” değil.
* * *
Ekonomi uzmanlarına göre, durumu daha da zorlaştıran şey ise, bunun neredeyse daha önce hiç emsalinin olmaması: İki kurucu, bu büyüklükteki bir şirketten ayrılıp, aynı kişiler için hem yan kuruluş, hem ortak hem de rakip olan bir şirket kuruyor.
* * *
Biontech’in sermayesinin yüzde 57’si kurucu ortakların elindeki paylar... Kurumsal Yatırımcıların payı yüzde 20 (fonlar ve büyük finans kuruluşları). Geri kalan yüzde 23 ise bireysel ve küçük yatırımcılar olmak üzere halka açık.
